Osobowość histrioniczna. Sprawdź czy tak masz?

Osobowość histrioniczna. Sprawdź czy tak masz?

Cechy

Osoby o osobowości histrionicznej ujawniają wysoką reaktywność w kontaktach interpersonalnych, wysoką intensywność przeżywania oraz wysoki poziom lęku. W otoczeniu postrzegane są jako osoby ciepłe, życzliwe i pomocne, sympatyczne, i pełne energii. W codziennym funkcjonowaniu koncentrują się na dramatach osobistych i ryzyku. Mogą być uzależnione od emocjonalnego pobudzenia, w związku z tym skupiają swoją uwagę na sytuacjach kryzysowych. Charakteryzuje je żywy, nadwrażliwy temperament. Potrzebują bardzo licznych kontaktów interpersonalnych, bez których wydawałoby się, że nie mogą funkcjonować.

Ludzie z otoczenia mogą postrzegać je jako osoby o powierzchownej czy sztucznej emocjonalności. Ich reakcje często są przesadzone, a uczucia szybko się zmieniają.  Swoje uczucia wyrażają w sposób często dramatyczny, nieautentyczny czy przesadny. Ta nieautentyczność wynika z bardzo silnego lęku o to, co mogłoby się stać gdyby ujawniły siebie przed kimś postrzeganym jako silny. Prezentacja nadmiernie silnych emocji służy pokonaniu lęku oraz przekonaniu zarówno siebie, jak i innych, że mają prawo wyrażać siebie. Jednocześnie nadmierna teatralność odejmuje im powagi, tak aby mogły bezpiecznie  wycofać się, zminimalizować efekt wypowiedzi, gdyby okazało się, że nie mogą jednak bezpiecznie wyrazić siebie. Osoby o histrionicznej strukturze osobowości często podejmują aktywność zawodową związaną z ekspozycją własnej osoby. Opierają się na wyobraźni, ulotnym wrażeniu. Ten sposób postrzegania rzeczywistości ma charakter globalny.

Osoby o osobowości histrionicznej funkcjonują jak małe i przestraszone dziecko, które próbuje radzić sobie w świecie zdominowanym przez silnych i obcych innych. Często są manipulujące i kontrolujące. Jednak manipulacja jest czymś wtórnym wobec dążenia do poczucia bezpieczeństwa i akceptacji, zwłaszcza akceptacji płci (przeciwnie do doświadczeń z dzieciństwa). Nie szukają przyjemności w kontrolowaniu innych, podstawą jest strach.

Samoocena osób histrionicznych często jest uzależniona od nieustannego utwierdzania się, że są równie ważne i silne, co osoby płci przeciwnej. U mężczyzn o orientacji homoseksualnej porównanie odnosi się do mężczyzn postrzeganych jako bardziej męskich. Podnoszenie samooceny następuje również przez pomaganie innym. W ten sposób osoby histrioniczne (poprzez mechanizm odwrócenia) opiekują się swoim wewnętrznym, przerażonym dzieckiem.

Kobiety histrioniczne często prezentują zachowania agresywne, zachowując jednocześnie bardzo kobiecy wygląd, dbając o własną seksualność i przesadnie bojąc się starzenia. Osoby histrioniczne nie są „wewnętrznie puste”. Starają się oczarować innych, gdyż obawiają się wtargnięcia, wykorzystania i porzucenia. Jeśli nie czują lęku potrafią być autentycznie ciepłe i troskliwe.

Większość osób o strukturze osobowości histrionicznej jest bardzo wyczulona na sygnały interpersonalne.

Objawy

Osoby histrioniczne używają wyparcia, seksualizacji i regresji. Osoby wypierające pragnienia seksualne i niebezpieczne, nieakceptowalne konflikty, odczuwają frustrację seksualną i nieokreślony niepokój. Mogą być bardzo uwodzicielskie i jednocześnie nieświadome wysyłanego wyraźnego zaproszenia seksualnego. Często są zszokowane, gdy zrozumieją, że ich zachowania postrzegane są jako inicjowanie, zachęcanie do kontaktu seksualnego. Prezentując swoje ciało odczuwają aktywne poczucie mocy, odwrotnie do odczuwanego
w dzieciństwie poczucia fizycznej niższości, słabości.

Mechanizm regresji ujawnia się, gdy osoby o osobowości histrionicznej nie mają poczucia bezpieczeństwa, obawiają się odrzucenia, czy odczuwają poczucie winy, bądź strach. Wówczas mogą stać się dziecinne lub bezradne poprzez fizyczne rozchorowanie, kurczową zależność czy marudzenie, typowe dla dzieci, a także dziewczęce chichotanie, lub rozpływanie się w zachwytach nad męską siłą. Mogą być przy tym niezwykle czarujące. Regresja ma charakter obronny, przed poczuciem strachu i winy przy podejmowaniu dorosłej odpowiedzialności. Nie należy jej mylić z prawdziwą bezradnością, bowiem obawa przed działaniem i brak kompetencji to nie to samo.

Ze względu na fakt, że osoby histrioniczne cierpią z powodu nieświadomego lęku, poczucia wstydu i winy mogą stosować w swoim codziennym funkcjonowaniu mechanizmy pozwalające zredukować ilość naładowanych emocjonalnie informacji jak: zminimalizowanie powagi sytuacji, lub objawu; przekonanie o pamiętaniu czegoś, co się nie wydarzyło; skłonność do opowiadania oburzających kłamstw i sprawianie wrażenia, że się w nie wierzy; niekontrolowane jedzenie czy histeryczne napady wściekłości.

Acting out ma przeważnie charakter przeciwfobii – zachowania uwodzicielskie występują u osób, które boją się relacji seksualnych. Fascynacja silnymi i „niegrzecznymi” mężczyznami, wiązanie się z nimi jest reakcją przeciwną do faktycznie, nieświadomie odczuwanego strachu.

Z czego się bierze

Ważnym czynnikiem rozwoju w okresie niemowlęcym jest troskliwa i opiekuńcza matka. W sytuacji kobiet o strukturze osobowości histrionicznej, jeśli ta nie potrafi w sposób wystarczająco dobry zaspokoić potrzeb córki, dać poczucia bezpieczeństwa, w okresie edypalnym jest przez dziewczynkę dewaluowana, postrzegana jako nieporadna, nieprzydatna. Dziewczynka kieruje wówczas swoją miłość do ojca. W wyniku fiksacji postrzega kobiety, w tym siebie, jako słabe i niewiele znaczące, mężczyzn zaś jako silnych i ekscytujących. Władzę i siłę postrzega jako atrybuty męskości. Podziwia mężczyzn, jednocześnie na poziomie nieświadomym nienawidzi ich i czuje wobec nich zawiść. Przywiązując się do mężczyzn, podnosi swoje poczucie wartości. Idealizuje mężczyzn, stosuje „kobiece sztuczki”, staje się zalotna
i uwodzicielska. Kluczem do męskiej siły jest jej seksualność – jedyny rodzaj władzy związany z płcią żeńską. W życiu dorosłym seks wykorzystuje raczej jako obronę. Boi się mężczyzn i nadużywania przez nich władzy. Dlatego też trudno odczuć jej seksualną przyjemność ze zbliżenia. Strach przed odrzuceniem powoduje, że w sferze fizycznej może odczuwać seksualną bolesność, anestezję (zanik wrażliwości czucia), pochwicę, czy niezdolność do orgazmu.

W przeszłości osób o osobowości histrionicznej bardzo często można znaleźć wydarzenia i postawy przypisujące odmienną siłę i wartość każdej z płci. Dzieje się tak, gdy w rodzinie dziewczynka zauważa, że jedno, lub oboje rodzice faworyzują jej brata/braci, lub ma przekonanie (uzasadnione lub nie), że miała być chłopcem. Podobnie jest, gdy dziewczynka zauważa, że osoby płci męskiej mają
w rodzinie więcej władzy, większe wpływy i możliwości oddziaływania. W relacjach z dziewczynką rodzice zwracają uwagę pozytywną na zewnętrzne atrybuty jak wygląd, łagodność, lub dziecinne, jak niewinność, czy „słodka twarzyczka”, a w relacjach z synami uwagę negatywną na aspekty związane
z kobiecością np.: „rzucasz jak dziewczyna”, „nie zachowujesz się jak ktoś, kto nosi w tej rodzinie spodnie”. Dorastając i dojrzewając fizycznie dziewczynka dostrzega zakłopotanie ojca jej seksualnością, zauważa, że ten odsuwa się od niej. Czuje się odrzucona ze względu na swoją płeć. Równocześnie zauważa, że kobiety mają dziwną władzę nad mężczyznami. Ojcowie wielu histrionicznych kobiet wzbudzali w nich strach jednocześnie byli uwodzicielscy. Często nie zdają sobie oni sprawy, jak mocno onieśmielają, a wręcz przerażają swoje córki poprzez szorstkość głosu, twarzy i ciała czy nagłe napady złości, krytykę. Ojcowie bardzo skupieni na swoich córkach, nie widzący poza nimi świata, onieśmielają je. Stają się dla córek obiektem fascynującym i onieśmielającym jednocześnie, wzbudzającym strach. Jeśli relacja rodziców potwierdza dominację ojca i zaprzecza dojrzałej wzajemności, dziewczynka nabiera przekonania, że osoby tej samej płci co ona są mniej wartościowe. Uczy się podchodzić do mężczyzn z ostrożną kalkulacją.

Chłopcy wychowywani w matriarchacie, gdzie ich męskość jest dewaluowana także mogą rozwijać skłonności histeryczne. Rozpoznanie takie stawia się czasami wśród homoseksualnych mężczyzn.

Częstsze występowanie osobowości histrionicznej u kobiet warunkuje:

  1. Kulturowe podejście, że mężczyźni mają więcej władzy niż kobiety
  2. Fakt, że mężczyźni rzadziej podejmują się podstawowej opieki nad niemowlętami i ta ich względna nieobecność powoduje, że dla kobiet stają się bardziej ekscytujący, wyidealizowani.

Wychowanie wzmacniające stereotypowe podejście do płci skutkuje, poszukiwaniem przez kobiety poczucia bezpieczeństwa, i własnej wartości, poprzez przywiązanie do mężczyzny. Ponieważ jednak ci wywołują jednocześnie strach i przerażenie, swoim działaniem (seksualnością) kobiety dążą do wzbudzania u mężczyzn bardziej delikatnych postaw. Ostatecznie nieświadomie dewaluują takiego mężczyznę za bycie niewystarczająco męskim.

Opracowanie: psycholog Lidia Człapska

Źródło: Diagnoza psychoanalityczna, N. McWilliams

Dodaj komentarz